Ontkoppelpijn

Volgens mij is “ontkoppelpijn” niet eens een officieel Nederlands woord. Maar het is wel degelijk een dingetje.
Gezien alle politieke ontwikkelingen en het groeiende populisme en autocratisch denken, probeer ik wel steeds kritischer te zijn in de consumptie van media en technologie.
Dit betekent dat je bepaalde keuzes moet maken en deze keuzes doen soms pijn, of zijn in ieder geval lastig, maar ze zijn van jou. Neem als voorbeeld Meta.

Meta is een veelvraat als het gaat om het opkopen van applicaties die ooit met de beste bedoelingen zijn begonnen. Dat ontwikkelaars geld willen verdienen aan hun creatie lijkt mij heel normaal. Het speelveld verandert wanneer zo’n goedbedoelde dienst opgekocht wordt door een bedrijf als Meta.

Voor mij betrof dat voornamelijk Instagram en WhatsApp. Beide waren in hun pre-Meta-jaren oprechte applicaties: de een als digitaal fotoalbum, de ander als alternatief voor sms, zonder verborgen agenda. Maar daar kwam Meta, die deze twee applicaties opkocht en begon te integreren in haar Meta-universum. Daarmee werd het doel van de applicaties ook anders.

Door afscheid te nemen van Instagram en WhatsApp snijd je ook banden door. Verbindingen met mensen die er wel voor kiezen om deze platformen te blijven gebruiken. Dat is een keuze van beide kanten. De vraag nu is: is het erg dat verbindingen breken?

In eerste instantie zou je zeggen: ja, een mens is immers een sociaal dier. Aan de andere kant kan je ook beargumenteren dat de relaties die je opbouwt via Instagram en WhatsApp in dit geval niet wezenlijk sociaal zijn. Deze relaties zijn vaak het resultaat van persoonlijke ontmoetingen, zowel werkgerelateerd als privé. Daar zit het echte sociale aspect, in de persoonlijke interacties.

In de praktijk blijkt dit toch moeilijker; mensen leunen te veel op “sociale media” om in contact met elkaar te blijven. Maar wat is er mis met een telefoontje of een eenvoudig tekstberichtje? Ontkoppelpijn is dus niet alleen pijn van het loslaten. Het is ook de pijn van het erkennen dat verbinding nooit in een app heeft gezeten.